Beliebte Posts

Beliebte Posts

Mittwoch, 19. Januar 2011

Səssiz qəhrəmanlar və bizim Mirzəmiz


13 Mar 2010


aras

Orxan ARAS
00:49 / 29.01.2010

source: 525-ci qezet http://www.525.az/view.php?lang=az&menu=7&id=8884


Hər Vətən torpağının üzərində səssiz qəhrəmanların ayaq izləri, alın tərləri və tökülmüş qanları var. Çox vaxt onların adları xatırlanmır, xatirələri yad edilmir, amma gün gəlir mütləq adları və haqları bir yerdən qəflətən ortaya çıxır. Çünki istər təbiət, istər ilahi ədalət deyil, dünyanın gözəgörünməz məhkəməsi heç bir haqqın batırılmasına əsla izin vermir. Bu durum tarixi təcrübələrlə sübuta yetirilib. Adı tarixdən silinmək istənilən, bütün əsərləri yandırılaraq külə çevrilən insanlar bir gün gəldi ki, Simurq quşu kimi öz küllərindən özlərini yaradaraq yenidən doğuldular.


Azərbaycan üçün canını verən, Türkiyədən gəlib bu torpaqda şəhid olanların da vəziyyəti belə idi. 70 il onları xatırlamaq, adlarını çəkmək yasaq edilmişdi. Amma aradan o qədər vaxt keçməsinə baxmayaraq onlar unudulmadılar və Azərbaycan müstəqilliyinə qovuşduqdan sonra adları ölkənin paytaxtının sinəsinə unudulmayacaq şəkildə yazıldı.


Xaricdə yaşayan və Azərbaycan üçün çalışan əmək sərf edən insanlardan biri, həm səsli, həm səssiz qəhrəman heç şübhəsiz ki, Mirzə Xəzərdir.
Mirzə Xəzər 1989-cu ilən başlayaraq Azərbaycanın müstəqilliyinə qovuşmasına qədər bu ölkə üçün bir fenomenə çevrilmişdi. Bütün səslərin kəsildiyi, radioların, qəzetlərin susdurulduğu, qəddar sovet senzurasının ölkəmizi qaranlığa qərq etdiyi günlərdə onun Münhendən, “Azadlıq” radiosundan yüksələn səsi hər kəsə ruh verir, hər kəsin dərdinə dərman olurdu. Artıq onun səsi hər bir azərbaycanlının evində ailə üzvlərindən birinin səsi kimi tanış, isti və yaxın idi.


O vaxtlar şair Sabir Rüstəmxanlı “Mirzə Xəzər milli mübarizəmizin rəmzidir” demişdi. Xəlil Rza Ulutürk isə müstəqilliyə gedən o qaranlıq və qanlı günlərdə Mirzə Xəzərin səsini bir qurtuluş simvolu kimi görür və yazırdı:


Sən ucaltdın səsini, ah necə müdhiş anda,
Yarımsatqın qəzetlər əqrəb kimi susanda


Biz də Avropada 1990-cı ilin 20 yanvarının ilk işıqları ilə birlikdə Bəxtiyar Vahabzadənin, Yusif Səmədoğlunun, onlar kimi neçə-neçə vətənpərvər aydınların və müstəqillik mücahidlərinin səslərini Mirzə Xəzərin vasitəsilə dinləyə bilirdik. Azərbaycanın acısına, ağrısına, gözyaşına ondan çox-çox uzaqlarda şahid olurduq. Mirzə Xəzər hər proqramda həm Azərbaycandakı insanlara təsəlli, cəsarət verir, həm də burda vətəni üçün nəsə etmək istəyən insanları iş görməyə dəvət eirdi. Azərbaycanımızın bu dəyərli oğlu indi ağır xəstədir. O xəstəxanada bizim dualarımızı gözləyir.


Almaniya ölkəmizdən minlərlə kilometr uzaqda yerləşir. Ora minlərlə vətəndaşımız gözləri, ürəkləri, ölkələrinə həsrət bir şəkidə yaşayırlar. Qürbətdə yaşamaq çətindir. Qürbətdə xəstə olmaq isə daha çətindir. Göyçaylı Mirzə Xəzərin bir qürbət şəhərində, Münhendə ürəyi, ciyəri yaralı halda bir xəstəxanada yatması bizi həddindən artıq kədərləndirir. Çünki bilirik ki, indi onun yorğun və yaşlı gözlərini içində vətəndən rəsmlər, vətəndən simalar, vətəndən xatirələr var.


Onun və ailəsinin bu dar günündə ən azı dualarımızla da olsa bu böyük adamın yanında olduğumuzu bildirməyimiz bizim insani borcumuzdur.



Təbii ki, heç bir həqiqi qəhrəman vətəni üçün etdiyi xidmətin qarşılığını gözləmir. Heç bir həqiqi qəhrəman məşhur olmaq və ya afərin almaq üçün canını ortaya qoymaz. İndi o qaranlıq vaxtların təkrar xatırlandığı indiki günlərdə o səssiz qəhrəmanları unutmaq sadəcə nankorluq deyil, həm də oğurluqdur. Bu səbəbdən də səssiz qalmış həqiqi qəhrəmanları və bunların içində də təbii ki, bu ölkənin qeyrətli oğlullarından olan Mirzə Xəzəri yada salmaq bizim vicdan borcumuzdur.


Rəbbim onun kürəyində dursun, onu ailəsinə və bizə bağışlasın!


Orxan ARAS Almaniyadan yazır oraras@aol.com

Xəlil Rza Ulutürkün "Mirzə Xəzər" poeması


29 Dek 2008 (http://mirzexezerinsesi.net/articles/2008/12/29/xelil-rza-uluturkun-mirze-xezer-poemasi)



xelil_rza 2

Xəlil Rza Ulutürk


Mirzə Xəzər


Mirzə Xəzər! And olsun sökülən dan yerinə;
Dan yeri tək pakizə, saf şerimi yazıram.
Bu paklığın uğrunda ölməyə də hazıram,
Qalmağa da hazıram.


Görməmişəm üzünü... Təbrizim, Rzam qədər,
Qardaşım Rüstəm qədər doğmamsan, yaxınımsan,
Ürəyimin başında
Məhəbbət axınımsan.


Sən qaldırdın səsini ən gərgin, çətin anda,
Şərin qanlı əlləri
Xalqımın boğazından
Bərk yapışıb sıxanda!
Var gücünü toplayıb
Az qala Qoşqarımı, Kəpəzimi yıxanda!


Sən ucaltdın səsini necə də müdhiş anda,
Avtomatlı horilla, neandertal sürüsü
Mənim telegüzgümü,
Yüz yürdən partladanda.
Bakı qar çovğununda... qar üstə göllənən qan,
Gecələr patrul gəzir, əlində dolu naqan.
Plaşının altındfa batareya işığı,
Görür, yerdən qaldırmır yaralı bir uşağı.


Sən ucaltdın səsini ah, necə müdhiş anda,
Yarımsatqın qəzetlər əqrəb kimi susanda,
Litva bəxtiyar imiş... qanı sel-sel axsa da,
Avropanı silkədi bağrından çıxan səda.


Fəryad qılan Xalqımın cınqırı da çıxmadı,
Yerbəyerdən uzanan
Hansı qanlı caynaqlar
Hulqumunu sixmadı?


Omba durdu “Pravda” mağaranın dibində,
Azərbaycana qarşı tapancası cibində!
Dilinin altında öd,
Milli sülhə çağıran dadsız, duzsuz bir öyüd!


“Moskovski novosti”, “İzvestiya” xəyanət,
Yerli “Kommunist” qəzeti yarı mərd, yarı namərd,
“Litqayeta” kəmfürsət... İqor Belyayev ilan –
Hər dəfə hayqıranda zəhər saçdı ağzından.
Xəlil Rza zindanda... Seyid Tahir Abbas da
Qandallanıblar... susur, dağ vulkanı olsa da.
Etibarın qolları paslı zəncir daşıyır,
Ramiz Duyğun köksündə zəlzələlər yaşayır.


Məhəmməd Tantəkinii gəmirir yüz canavar,
Görürlər ölməyib, yox... hələ yarı canı var.
Qafarlı Elmiranın qərarını saymadan,
Boğazlamış Bakını “Kalaşnikov”lu nadan.


Məktəbli Larisanın çantası qan içində,
Hökm eyləyir Moskva – Yaşa bu lal biçimdə!
Mirzə Xəzər! Səs saldın sən bu sükut anında,
Ağ bir ildırım oldun bəlkə qətrandan qara
Cahan asimanında,
Bir şəfa məlhəmiydi qaldırdığın səs-səda.


-- Bu dünyada otun, suyun, torpağın da yaddaşı var,
Sındırılmış bir budağın, söndürülmüş ocağın da
yaddaşı var.
Sən o günlər cahanda bəlkə yeganə səsim,
Ey mənim təbərrikim, tutiyəm, müqəddəsim!
Hayqır, qorxur səsindən qul ürəkli ağalar,
Səsin eşidilməsə, haqq-ədalət boğular.


Səndən necə çəkinir bu çaqqallar sürüsü,
Ayaq tozuna dəyməz generallar sürüsü.
Qan dənizi yaratmış admirallar sürüsü,
Muzdlu nökərləri qoy gəlsin, çəkməni öpsün.
Köpsün qoy acığından mağara sakinləri,
İçlərində qıvrılsın qəzəbləri, kinləri.


Sənə böhtan atdılar, özləri oldu ləkə,
Partlasın qəzəbindən böhtan, ləkə xadimi.
Neçə sülənən gəda –
Müstəmləkə xadimi!
Sənə böhtan atdılar “Kommunist”qəzetindən,
Maskalanmış, sarınmış bir iblis qəzetindən.
Tindən güllə atdılar... Xeyr, tutmadı səni,
Qaytarıb böhtançıya tuşlayıram gülləni:


--Əlli manat muzd aldın, ye, boğmalan, gəbər, öl,
Gəbərməsən, o muzdu Şahnəzərlə yarı böl!
Henrix Borovik ilə,
Belyayevlə yarı böl!
Mirzə Xəzər! Səsinlə göydə ulduzlar yanır.
Hər cümləndə işıqlı bir kəhkəşan saxlanır.
Mirzə Xəzər! O alçaq Azərbaycan deyil, yox,
Düşmənlərin hinində kor toyuqdu, las toyuq.
Çaşdım, toyuq söylədim, inan, qoca tülkü də
Ondan yüz qat şərəfli, ağbəxtdir bu ölkədə.
Yad önündə diz çöküb hər gün sülənən gədə
Yalan, böhtan qusduqca rəzilləşir get-gedə.


Mirzə Xəzər! Yamandır xəbərsizlik bəlasə--
Azərbaycana qarşı Moskvanın yapdığı sükut
blokadası!
Ölüm blokadası!
Susma! Qızıl – qırmızı qanlı imperiyanın
Yerə gəlir arxası,
Gəbərəcək darğası.


Səsin qulağımda yox, gözlərimin üstədir,
Şəhidlər türbəsində solmayan güldəstədir,
Səsin, inan, əzizdir Bəstə nigarım qədər,
“Çahargah”ım, “Segah”ım, “Şur”um, “Qatar”ım
qədər.


Susma! Hayqır cahana Ulutürkün səsini,
Yerin-göyün səsini, haqqın səs töhfəsini.
Əsirgəmə bəşərdən od saçan nəfəsini,
Səsin – bahar nəsimi, Cavid, Babək, Nəsimi!

Canavar zağasını dağıdır sənin səsin,
Təbərrikim, tutiyəm, gülnəfəs müqəddəsim,
Nu səadət, bu sərvət
Qəbrədək mənim bəsim...


Azərbaycan yaralı... yüz yerdən kəsim-kəsim...
Səsinə quzu kəsim.
Susma, ucalt hökmünü,
Ey mənim dadirəsim.


Ulutürkün vardırsa Xəzər kimi arxası,
Darmadağın olacaq bizə qarşı Kremlin
Sükut blokadası,
Ölüm blokadası!


Bakı, dördüncü gün
24 ocaq 1991


Mənbə: “Xəlil Rza Ulutürk – Uzun sürən gənclik” kitabı, Azərnəşr, 1993

"Azərbaycanın iki Xəzəri var: biri dəniz, o biri də Mirzə."


"Azərbaycanın iki Xəzəri var: biri dəniz, o biri də Mirzə."
(Azadlıq Radiosunun hazırladığı "Mirzə Xəzər 20 Yanvara qayıdır" sənədli filmindən, 19.01.2011)



Mirzə Xəzər: Bu mübarizəni qana batıran SSRİ-nin nizami ordusu oldu

GünAzTv mətbuat mərkəzinin növbəti müsahibi, “Azadlıq” radiosunun Azərbaycan şöbəsinin keçmiş rəhbəri, tanınmış jurnalist Mirzə Xəzərdir.

- Mirzə bəy, “1990-ci il 20 Yanvar” hadisələrini necə xatırlayırsınız?


- 20 Yanvar hadisələri mənə bu gün də rahatlıq vermir. Ağır günlər idi. Sovet İttifaqının nizami ordusu Azərbaycanın paytaxtına hücumu ərəfəsində Azərbaycan informasiya blokadasna alındı və xarici dünyadan təcrid edildi. Qorbaçov başda olmaqla Kreml rəhbərliyi bu yolla Azərbaycan xalqını əzmək, susdurmaq istəyirdi. Kreml bu planını hazırlayanda, görünür, “Azadlıq” radiosu faktorunu nəzərə almamışdı. Bu, SSRİ rəhbərliyinin ən böyük səhvi idi. Çünki, bu informasiya blokadasını yaran “Azadlıq” radiosu Azərbaycan xalqının dünyaya pəncərəsinə çevrildi. Hər yerdən əli üzülən, vahimə keçirən, qorxuya düşən, fəryad edən, nalə qoparan yüzlərlə insanın səsini dinləmək və hər birinə təsəlli vermək, ümid vermək bir nəfərin daşıya biləcəyi ən ağır yükdür. Bu yük mənim boynuma düşmüşdü. Bunun prixoloji təsirindən bu gün də xilas ola bilmirəm.

-O zaman Azadlıq radiosunun Azərbaycan şöbəsi işini necə qurmuşdu?

- Mən yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə, Münhen vaxtı ilə saat 22-də, Bakı vaxtı ilə yanvarın 20-si saat 01:00 radələrində redaksiyaya gəlib Bakıya zəng elədim. Bizə daim məlumat verən Mehdi Məmmədov sovet qoşunlarının artq Bakıya soxulduğunu xəbər verdi. Dərhal redaksiyanın üç işçisini çağırıb ilk verilişi hazırlamaya başladım. Bu veriliş Bakıda səhər saat 05-də yayıldı. Azərbaycan əhalisi və xaricdə yaşayan azərbaycanlılar Bakı faciəsidən bu verilişdən xəbər tutdu. Bu veriliş efirə veriləndən 24 saat sonra SSRİ xarici işlər nazirliyi Vaşinqtona etiraz notası göndərib “Azadlıq” radiosunun susdurulmasını tələb etdi. Bütün təzyiqlərə baxmayaraq mən, məsuliyyəti boynuma götürüb verilişləri davam etdirdim. İki gün sonra SSRİ KGB-si (SSRİ dövlət təhlükəsizliyi komitəsi) ilk verilişlərin ruscaya tərcüməsini Vaşinqtona göndərdi və sübut etməyə çalışdı ki, guya biz yanlış məlumatlar yayırıq. Buna da məhəl qoymadım. Sonrakı günlər verilişləri eyni şəkildə davam etdirdik.

-Bəzən belə bir fikirlər eşidirik ki, hadisələrdən qansız, itkisiz keçinmək mümkün idi?

-Bu fikirlər dayaz təhlillərin məhsuludur və mən bunu hadisələrin süni şəkildə bəsitləşdirilməsi hesab edirəm. Bu fikri irəli sürənlər, Bakıda minlərlə insanın küçələrə axışmasının həqiqi səbəbini ya görmürlər, ya da ört-basdr etməyə çalışırlar. Əsl səbəb isə Moskvanın Qarabağ məsələsində ermənilərin tərəfini tutması idi. Azərbaycan xalqı bununla barışmaq istəmirdi. Bu etirazlar sonradan Kremlin və yerli kommunist partiyasnın Azərbaycanda hökmranlığına qarşı çevrildi. Bu, Azərbaycan xalqının təbii haqqı idi. Bu mübarizəni qana batıran isə SSRİ-nin nizami ordusu oldu.

-Bu gün 20 Yanvar hadisələrini dünya ictimaiyyətinə çatdıra bilmişikmi? Məsələn, yaşadığınız Almaniya cəmiyyətində 20 Yanvarla günü bağlı məlumatlar hansı səviyyədədir?

-Almaniyada, xüsusilə Almaniya mətbuatında 20 Yanvar günü ilə bağlı məlumatlara çox nadir hallarda rast gəlmək olur.


Söhbətləşdi: Elnur Eltürk


GunAz TV http://gunaz.tv/aze/37/newsCat/1/newsID/42015-Mirze-Xezer-Almaniya-metbuatinda-20-Yanvar-gunu-ile-bagli-melumatlara-cox-nadir-hallarda-rast-gelmek-olur-MUSAHIBE.html/inner/1

Mirza Khazar and Black January in Baku

During the Black January crackdown, the Soviets managed to suppress all efforts to disseminate news from Azerbaijan to the local population and the international community. On the eve of the Soviet military invasion in Baku, an energy supply source to Azerbaijani TV and State Radio was blown up by intelligence officers in order to cut off the population from any source of information. TV and radio was silent and all print media was banned.[5] But Mirza Khazar and his staff at Radio Free Europe/Radio Liberty succeeded in broadcasting daily reports from Baku,[6] making it the only source of news to Azerbaijanis within and outside of the country for several days. The Kremlin leadership tried hard to keep the outside world and the population inside Azerbaijan unaware of the military invasion, but Mirza Khazar and his staff foiled this attempt. Thanks to Mirza Khazar and his staff at Radio Liberty, Azerbaijanis in and outside Azerbaijan, as well as the international community, learned about the Soviet invasion and gained a chance to organize protest actions. Shocked by this "surprising" development, the government of the USSR complained officially to the United States about Radio Liberty's[7] coverage of the military invasion of Azerbaijan. The January 20, 1990 broadcasts turned Mirza Khazar into a legend among Azerbaijanis in and outside Azerbaijan. Melahet Agacankizi, a well-known Azerbaijani poetess and writer, described Mirza Khazar's appearance on radio at the time of the Soviet military invasion as follows: "On January 20, Mirza Khazar with his God-given divine voice, gave hope to the dying Azerbaijani people."[8] His distinctive voice and his name are familiar to Azerbaijanis inside and outside Azerbaijan. (http://en.wikipedia.org/wiki/Mirza_Khazar)